Αποτελέσματα κλινικών μελετών της τιρζεπατίδης
Λίγα μεταβολικά φάρμακα έχουν μελετηθεί τόσο διεξοδικά όσο η τιρζεπατίδη. Οι μελέτες παρακάτω είναι οι κύριες δημοσιεύσεις με αξιολόγηση από ομότιμους, ομαδοποιημένες ανά θέμα. Τα αποτελέσματα είναι στρογγυλεμένα και οι ομάδες δόσεων απλοποιημένες· τα πρωτότυπα άρθρα αναφέρονται στο τέλος.
Πρώιμες μελέτες
Στη μελέτη φάσης 2 του 2018 στον διαβήτη τύπου 2 (The Lancet), η επίδραση στην HbA1c αυξανόταν με τη δόση χωρίς να σταθεροποιείται. Στις 26 εβδομάδες, η HbA1c μειώθηκε κατά 1,06 έως 1,94 ποσοστιαίες μονάδες με τιρζεπατίδη, έναντι 0,06 με εικονικό φάρμακο και 1,21 με ντουλαγλουτίδη. Οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις ήταν οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες και εμφανίζονταν συχνότερα σε υψηλότερες δόσεις.
SURPASS: διαβήτης τύπου 2
- SURPASS-1 (The Lancet, 2021): ως μόνη θεραπεία σε 478 ενήλικες, η τιρζεπατίδη μείωσε την HbA1c κατά 1,87 έως 2,07 μονάδες στις 40 εβδομάδες, ενώ με εικονικό φάρμακο αυξήθηκε ελαφρά. Το βάρος μειώθηκε κατά 7,0 έως 9,5 kg.
- SURPASS-2 (NEJM, 2021): σε 1.879 ενήλικες που ήδη έπαιρναν μετφορμίνη, η HbA1c μειώθηκε κατά 2,01 έως 2,30 μονάδες, έναντι 1,86 με σεμαγλουτίδη 1 mg. Η απώλεια βάρους ήταν 1,9 έως 5,5 kg μεγαλύτερη από ό,τι με σεμαγλουτίδη.
- SURPASS-3 (The Lancet, 2021): η τιρζεπατίδη μείωσε την HbA1c και το βάρος περισσότερο από τη μακράς δράσης ινσουλίνη degludec.
- SURPASS-4 (The Lancet, 2021): σε άτομα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, η τιρζεπατίδη ξεπέρασε την ινσουλίνη glargine στην HbA1c, και η μελέτη δεν βρήκε αύξηση σοβαρών καρδιαγγειακών συμβαμάτων.
SURMOUNT-1: παχυσαρκία
Αυτή η μελέτη 72 εβδομάδων (NEJM, 2022) περιέλαβε 2.539 ενήλικες με παχυσαρκία, ή με υπέρβαρο και σχετική πάθηση, χωρίς διαβήτη. Το μέσο αρχικό βάρος ήταν 104,8 kg.
- Η μέση μεταβολή βάρους ήταν −15,0% με 5 mg, −19,5% με 10 mg και −20,9% με 15 mg, έναντι −3,1% με εικονικό φάρμακο.
- Στην ομάδα των 15 mg, το 57% των συμμετεχόντων έχασε τουλάχιστον το 20% του σωματικού βάρους.
- Ανεπιθύμητες ενέργειες που οδήγησαν σε διακοπή της θεραπείας εμφανίστηκαν στο 4 έως 7% των συμμετεχόντων με τιρζεπατίδη και στο 2,6% με εικονικό φάρμακο.
- Μια τριετής επέκταση σε άτομα με προδιαβήτη (NEJM, 2025) έδειξε ότι διαβήτη τύπου 2 ανέπτυξε το 1,3% όσων έπαιρναν τιρζεπατίδη έναντι 13,3% με εικονικό φάρμακο.
Διακοπή της θεραπείας: SURMOUNT-4
Μετά από 36 εβδομάδες θεραπείας, οι συμμετέχοντες της SURMOUNT-4 (JAMA, 2024) είτε συνέχισαν την τιρζεπατίδη είτε πέρασαν σε εικονικό φάρμακο. Τον επόμενο χρόνο, όσοι συνέχισαν έχασαν επιπλέον 5,5% του βάρους τους, ενώ η ομάδα του εικονικού φαρμάκου ανέκτησε 14,0%. Η μελέτη έδειξε ότι η επίδραση στο βάρος εξαρτάται από τη συνέχιση της θεραπείας.
Άμεση σύγκριση με σεμαγλουτίδη: SURMOUNT-5
Σε 751 ενήλικες με παχυσαρκία αλλά χωρίς διαβήτη (NEJM, 2025), η μέση μεταβολή βάρους στις 72 εβδομάδες ήταν −20,2% με τιρζεπατίδη και −13,7% με σεμαγλουτίδη. Η περίμετρος μέσης μειώθηκε κατά 18,4 cm και 13,0 cm αντίστοιχα. Και τα δύο φάρμακα προκάλεσαν κυρίως γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες, συνήθως κατά την αύξηση της δόσης.
Άλλες παθήσεις
- Άπνοια ύπνου (SURMOUNT-OSA, NEJM, 2024): στις 52 εβδομάδες, οι παύσεις της αναπνοής στον ύπνο μειώθηκαν κατά 25 έως 29 ανά ώρα, έναντι περίπου 5 με εικονικό φάρμακο.
- Καρδιακή ανεπάρκεια (SUMMIT, NEJM, 2025): σε 731 άτομα με παχυσαρκία και καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης, καρδιαγγειακός θάνατος ή επιδείνωση της καρδιακής ανεπάρκειας σημειώθηκε στο 9,9% με τιρζεπατίδη και στο 15,3% με εικονικό φάρμακο.
- Ηπατική νόσος (SYNERGY-NASH, NEJM, 2024): σε αυτή τη μελέτη φάσης 2, η MASH υποχώρησε χωρίς επιδείνωση της ίνωσης στο 44 έως 62% των συμμετεχόντων με τιρζεπατίδη, έναντι 10% με εικονικό φάρμακο.
- Καρδιαγγειακές εκβάσεις (SURPASS-CVOT, NEJM, 2025): σε 13.165 ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και καρδιοπάθεια που αναλύθηκαν, έμφραγμα, εγκεφαλικό ή καρδιαγγειακός θάνατος σημειώθηκαν στο 12,2% με τιρζεπατίδη και στο 13,1% με ντουλαγλουτίδη. Η τιρζεπατίδη πέτυχε τον στόχο να μην είναι κατώτερη από τη ντουλαγλουτίδη, αλλά η διαφορά δεν ήταν αρκετά μεγάλη για να αποδειχθεί ανωτερότητα.
Ανοιχτά ερωτήματα
- Πόσο ασφαλής και αποτελεσματική είναι η θεραπεία επί πολλά χρόνια, πέρα από τα τριετή δεδομένα που υπάρχουν σήμερα.
- Πώς διατηρούνται καλύτερα τα αποτελέσματα μετά τη διακοπή, αφού το βάρος συνήθως επανέρχεται.
- Τι ποσοστό του χαμένου βάρους είναι άλιπη μάζα και τι σημαίνει αυτό για τους ηλικιωμένους.
- Αν τα οφέλη συγκεκριμένων μελετών ισχύουν για ευρύτερους και πιο ποικίλους πληθυσμούς.
Κύριες πηγές
- Coskun T, et al. LY3298176, a novel dual GIP and GLP-1 receptor agonist for the treatment of type 2 diabetes mellitus: from discovery to clinical proof of concept. Mol Metab. 2018;18:3-14. PMID 30473097
- Frias JP, et al. Efficacy and safety of LY3298176 in patients with type 2 diabetes: a randomised, placebo-controlled and active comparator-controlled phase 2 trial. Lancet. 2018;392:2180-2193. PMID 30293770
- Willard FS, et al. Tirzepatide is an imbalanced and biased dual GIP and GLP-1 receptor agonist. JCI Insight. 2020;5(17):e140532. PMID 32730231
- Rosenstock J, et al. Tirzepatide in patients with type 2 diabetes (SURPASS-1). Lancet. 2021;398:143-155. PMID 34186022
- Frías JP, et al. Tirzepatide versus semaglutide once weekly in patients with type 2 diabetes. N Engl J Med. 2021;385:503-515. PMID 34170647
- Ludvik B, et al. Once-weekly tirzepatide versus once-daily insulin degludec (SURPASS-3). Lancet. 2021;398:583-598. PMID 34370970
- Del Prato S, et al. Tirzepatide versus insulin glargine in type 2 diabetes and increased cardiovascular risk (SURPASS-4). Lancet. 2021;398:1811-1824. PMID 34672967
- Jastreboff AM, et al. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. N Engl J Med. 2022;387:205-216. PMID 35658024
- Aronne LJ, et al. Continued treatment with tirzepatide for maintenance of weight reduction (SURMOUNT-4). JAMA. 2024;331:38-48. PMID 38078870
- Malhotra A, et al. Tirzepatide for the treatment of obstructive sleep apnea and obesity. N Engl J Med. 2024;391:1193-1205. PMID 38912654
- Loomba R, et al. Tirzepatide for metabolic dysfunction-associated steatohepatitis with liver fibrosis. N Engl J Med. 2024;391:299-310. PMID 38856224
- Packer M, et al. Tirzepatide for heart failure with preserved ejection fraction and obesity. N Engl J Med. 2025;392:427-437. PMID 39555826
- Jastreboff AM, et al. Tirzepatide for obesity treatment and diabetes prevention. N Engl J Med. 2025;392:958-971. PMID 39536238
- Aronne LJ, et al. Tirzepatide as compared with semaglutide for the treatment of obesity. N Engl J Med. 2025;393:26-36. PMID 40353578
- Nicholls SJ, et al. Cardiovascular outcomes with tirzepatide versus dulaglutide in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2025;393:2409-2420. PMID 41406444