Wyniki badań klinicznych tirzepatydu
Niewiele leków metabolicznych przebadano tak dokładnie jak tirzepatyd. Poniższe badania to najważniejsze recenzowane publikacje, pogrupowane tematycznie. Wyniki są zaokrąglone, a grupy dawek uproszczone; oryginalne artykuły wymieniono na końcu.
Wczesne badania
W badaniu fazy 2 z 2018 r. w cukrzycy typu 2 (The Lancet) wpływ na HbA1c rósł wraz z dawką i nie osiągał plateau. Po 26 tygodniach HbA1c spadło o 1,06–1,94 punktu procentowego przy tirzepatydzie, wobec 0,06 przy placebo i 1,21 przy dulaglutydzie. Dolegliwości żołądkowo-jelitowe były najczęstszymi działaniami niepożądanymi i występowały częściej przy wyższych dawkach.
SURPASS: cukrzyca typu 2
- SURPASS-1 (The Lancet, 2021): stosowany jako jedyne leczenie u 478 dorosłych tirzepatyd obniżył HbA1c o 1,87–2,07 punktu po 40 tygodniach, podczas gdy przy placebo nieznacznie ono wzrosło. Masa ciała spadła o 7,0–9,5 kg.
- SURPASS-2 (NEJM, 2021): u 1879 dorosłych przyjmujących już metforminę HbA1c spadło o 2,01–2,30 punktu, wobec 1,86 przy semaglutydzie 1 mg. Utrata masy ciała była o 1,9–5,5 kg większa niż przy semaglutydzie.
- SURPASS-3 (The Lancet, 2021): tirzepatyd obniżył HbA1c i masę ciała bardziej niż długo działająca insulina degludec.
- SURPASS-4 (The Lancet, 2021): u osób z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym tirzepatyd przewyższał insulinę glargine pod względem HbA1c, a badanie nie wykazało wzrostu liczby poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych.
SURMOUNT-1: otyłość
To 72-tygodniowe badanie (NEJM, 2022) objęło 2539 dorosłych z otyłością lub z nadwagą i chorobą towarzyszącą, bez cukrzycy. Średnia wyjściowa masa ciała wynosiła 104,8 kg.
- Średnia zmiana masy ciała wyniosła −15,0% przy 5 mg, −19,5% przy 10 mg i −20,9% przy 15 mg, wobec −3,1% przy placebo.
- W grupie 15 mg 57% uczestników straciło co najmniej 20% masy ciała.
- Działania niepożądane prowadzące do przerwania leczenia dotyczyły 4–7% uczestników przyjmujących tirzepatyd i 2,6% przyjmujących placebo.
- Trzyletnie przedłużenie badania u osób ze stanem przedcukrzycowym (NEJM, 2025) wykazało, że cukrzyca typu 2 rozwinęła się u 1,3% osób przyjmujących tirzepatyd wobec 13,3% przy placebo.
Przerwanie leczenia: SURMOUNT-4
Po 36 tygodniach leczenia uczestnicy SURMOUNT-4 (JAMA, 2024) kontynuowali tirzepatyd albo zostali przestawieni na placebo. W ciągu następnego roku osoby kontynuujące leczenie straciły dodatkowo 5,5% masy ciała, a osoby przestawione na placebo odzyskały 14,0%. Badanie wykazało, że efekt dotyczący masy ciała zależy od kontynuacji leczenia.
Bezpośrednie porównanie z semaglutydem: SURMOUNT-5
U 751 dorosłych z otyłością, ale bez cukrzycy (NEJM, 2025), średnia zmiana masy ciała po 72 tygodniach wyniosła −20,2% przy tirzepatydzie i −13,7% przy semaglutydzie. Obwód talii zmniejszył się odpowiednio o 18,4 cm i 13,0 cm. Oba leki powodowały głównie działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, najczęściej w okresie zwiększania dawki.
Inne choroby
- Bezdech senny (SURMOUNT-OSA, NEJM, 2024): po 52 tygodniach liczba przerw w oddychaniu podczas snu zmniejszyła się o 25–29 na godzinę, wobec około 5 przy placebo.
- Niewydolność serca (SUMMIT, NEJM, 2025): u 731 osób z otyłością i niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową zgon sercowo-naczyniowy lub nasilenie niewydolności serca wystąpiły u 9,9% przyjmujących tirzepatyd i 15,3% przyjmujących placebo.
- Choroba wątroby (SYNERGY-NASH, NEJM, 2024): w tym badaniu fazy 2 MASH ustąpiło bez nasilenia włóknienia u 44–62% uczestników przyjmujących tirzepatyd, wobec 10% przy placebo.
- Punkty końcowe sercowo-naczyniowe (SURPASS-CVOT, NEJM, 2025): u 13 165 analizowanych pacjentów z cukrzycą typu 2 i chorobą serca zawał, udar lub zgon sercowo-naczyniowy wystąpiły u 12,2% przyjmujących tirzepatyd i 13,1% przyjmujących dulaglutyd. Tirzepatyd osiągnął cel, jakim było wykazanie, że nie jest gorszy od dulaglutydu, ale różnica była zbyt mała, by dowieść jego wyższości.
Otwarte pytania
- Jak bezpieczne i skuteczne jest leczenie przez wiele lat, poza dostępnymi obecnie danymi trzyletnimi.
- Jak najlepiej utrzymać wyniki po zakończeniu leczenia, skoro masa ciała zwykle wraca.
- Jaką część utraconej masy stanowi beztłuszczowa masa ciała i co to oznacza dla osób starszych.
- Czy korzyści zaobserwowane w konkretnych badaniach dotyczą szerszych i bardziej zróżnicowanych populacji.
Najważniejsze źródła
- Coskun T, et al. LY3298176, a novel dual GIP and GLP-1 receptor agonist for the treatment of type 2 diabetes mellitus: from discovery to clinical proof of concept. Mol Metab. 2018;18:3-14. PMID 30473097
- Frias JP, et al. Efficacy and safety of LY3298176 in patients with type 2 diabetes: a randomised, placebo-controlled and active comparator-controlled phase 2 trial. Lancet. 2018;392:2180-2193. PMID 30293770
- Willard FS, et al. Tirzepatide is an imbalanced and biased dual GIP and GLP-1 receptor agonist. JCI Insight. 2020;5(17):e140532. PMID 32730231
- Rosenstock J, et al. Tirzepatide in patients with type 2 diabetes (SURPASS-1). Lancet. 2021;398:143-155. PMID 34186022
- Frías JP, et al. Tirzepatide versus semaglutide once weekly in patients with type 2 diabetes. N Engl J Med. 2021;385:503-515. PMID 34170647
- Ludvik B, et al. Once-weekly tirzepatide versus once-daily insulin degludec (SURPASS-3). Lancet. 2021;398:583-598. PMID 34370970
- Del Prato S, et al. Tirzepatide versus insulin glargine in type 2 diabetes and increased cardiovascular risk (SURPASS-4). Lancet. 2021;398:1811-1824. PMID 34672967
- Jastreboff AM, et al. Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity. N Engl J Med. 2022;387:205-216. PMID 35658024
- Aronne LJ, et al. Continued treatment with tirzepatide for maintenance of weight reduction (SURMOUNT-4). JAMA. 2024;331:38-48. PMID 38078870
- Malhotra A, et al. Tirzepatide for the treatment of obstructive sleep apnea and obesity. N Engl J Med. 2024;391:1193-1205. PMID 38912654
- Loomba R, et al. Tirzepatide for metabolic dysfunction-associated steatohepatitis with liver fibrosis. N Engl J Med. 2024;391:299-310. PMID 38856224
- Packer M, et al. Tirzepatide for heart failure with preserved ejection fraction and obesity. N Engl J Med. 2025;392:427-437. PMID 39555826
- Jastreboff AM, et al. Tirzepatide for obesity treatment and diabetes prevention. N Engl J Med. 2025;392:958-971. PMID 39536238
- Aronne LJ, et al. Tirzepatide as compared with semaglutide for the treatment of obesity. N Engl J Med. 2025;393:26-36. PMID 40353578
- Nicholls SJ, et al. Cardiovascular outcomes with tirzepatide versus dulaglutide in type 2 diabetes. N Engl J Med. 2025;393:2409-2420. PMID 41406444